گزارش نشست نقد و بررسی کتاب «اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران»

نشست نقد و بررسی کتاب «اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران» به همت کانون مطالعات بینارشته‌ای باشگاه دانشجویان دانشگاه تهران و با حمایت معاونت فرهنگی این دانشگاه، دوشنبه ۲۷ فروردین ۱۳۹۷ در دانشگاه تهران برگزار شد.

سخنرانان این مراسم دکتر رسول جعفریان، استاد گروه تاریخ دانشگاه تهران و رئیس کتابخانه دانشگاه تهران، دکتر محمدرضا سحاب، محقق کارتوگرافی و مشاور پروژه، دکتر نصرالله صالحی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، دکتر محمدباقر وثوقی، استادتمام گروه تاریخ دانشگاه تهران، دکتر منصور صفت‌گل، استادتمام گروه تاریخ دانشگاه تهران بودند. همچنین اساتید دیگری چون دکتر حسن حضرتی رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، دکتر روزبه زرین‌کوب مدیرگروه تاریخ دانشگاه تهران، دکتر شهرام یوسفی‌فر رئیس انجمن ایرانی تاریخ، دکتر سوسن اصیلی رئیس بخش اسناد و نسخ خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، دکتر یاسر قزوینی، دکتر خدیجه عالمی، دکتر فرج‌الله احمدی در مراسم حضور داشتند. این نشست با استقبال دانشجویان و پژوهشگران قرار گرفت.

محور این نشست، بررسی و تجلیل از کتاب «اطلس تاریخ بنادر و دریانوردی ایران» بود که در سال ۱۳۹۶ موفق به کسب افتخارات فراوانی شده بود. این کتاب به تألیف دکتر محمدباقر وثوقی و دکتر منصور صفت‌گل برگزیده اول در گروه تاریخ، جغرافیا و باستان‌شناسی در نهمین جشنواره بین‌المللی فارابی، برگزیده سی و پنجمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و نیز بیست و پنجمین دوره جایزه جهانی کتاب سال بوده است.

ابتدای مراسم با اشاراتی از عباس صفایی‌مهر، دبیر کانون بینارشته‌ای به عنوان برپاکننده این مراسم همراه بود. وی ضمن تجلیل از اساتید، دانشجویان و پژوهشگران حاضر در مراسم برپایی چنین جلساتی را لازمه رشته تاریخ دانست.

دکتر رسول جعفریان سخنانی در باب اهمیت این کتاب ایراد کرد. با اشاره به تجربه خود در تدوین اطلس شیعه، چنین کاری را خطیر و مهم قلمداد کرده و نویسندگان کتاب را الگویی سرآمد در نظام آموزش عالی برشمرد.

وی تأکید کرد: دکتر وثوقی به عنوان شخصیت علمی والا و حجتی برای شناخت خلیج فارس هستند.

رئیس کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، افزود: این کتاب منبعی مناسب برای مخاطبان عام است و اهمیت این اثر زمانی بیشتر بر ما آشکار خواهد شد که بدانیم در زمینه اطلس تاکنون بسیار ضعیف کار کرده‌ایم و این کتاب فتح ‌باب قدرتمندی در این زمینه خواهد بود.

دکتر سحاب با اشاره به بیت «یک قطره باران به دریا چکید/خجل گشت که پهنای دریا کشید» کتاب اطلس بنادر را به دریایی تشبیه کرد و آن را الگوسازی موفقی برای تاریخ‌پژوهی دانست.

وی این کتاب را شروع خوبی برای کارهای ملی در زمینه اطلس برشمرد. این محقق کارتوگرافی، کتاب را دارای کیفیتی مطلوب قلمداد کرد و تاکید کرد که در زمینه کارتوگرافی و فارسی‌سازی نقشه‌ها  نوآور بوده که دستاوردی منحصربه‌فرد است.

دکتر نصرالله صالحی، محقق و سندپژوه نیز این کتاب را فصلی نوین در پژوهش‌های تاریخی دانست.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: برخلاف همیشه نباید این اطلس به کتابی برای کتابخانه‌ها تبدیل شود و صرفا کتابی مرجع باشد بلکه باید نسخه‌ای کوتاه‌شده و فشرده از آن به چاپ برسد تا برای اساتید و دانشجویان قابل‌استفاده باشد و منبعی برای واحد درسی تاریخ بنادر قرار بگیرد.

صالحی در ادامه به اهمیت بصری کتاب در کنار محتوای پربار آن اشاره کرد و فارسی‌سازی نقشه‌های کتاب را نقطه قوت اثر دانست. وی در نهایت با تقدیر از کتاب، اضافه کرد: چنین اثر گران‌بهایی تنها از دو استاد تاریخ برمی‌آمد و این دو استاد گرانقدر توانستند با یک کار گروهی و به‌کارگیری یک تیم قوی از دانشجویان چنین اثر حرفه‌ای را به جامعه تاریخ تقدیم کنند.

در ادامه، دکتر محمدباقر وثوقی، نویسنده کتاب ضمن تشکر از دکتر منصور صفت‌گل، همکار خود در این اثر به دشواری‌های نوشتن چنین مجموعه‌ای اشاره کرد و گفت: حتی کار در حوزه خلیج فارس بسی آسان‌تر از حوزه دریای خزر بوده است و به همین دلیل کار دکتر صفت‌گل کاری بی‌نظیر است. کمبود منابع در بخش تاریخ باستان دشواری کار را دوچندان کرد و برای جبران آن از دانشجویان باستان‌شناسی بهره بردیم تا با تحقیقات میدانی خود راهی پیش پای ما بگذارند.

دکتر منصور صفت‌گل، نویسنده دوم کتاب، آخرین سخنران این نشست بود. وی در ابتدا خاطر نشان کرد: موفقیت این اثر مدیون حمایت‌های گروه تاریخ دانشگاه تهران و اساتید گرامی است.

دکتر منصور صفت‌گل درباره تفکیک موضوعی کتاب، گفت: اطلس بنادر طبق نظریه وحدت سرزمینی ایران کار شده است، به همین دلیل در این کتاب دریای خزر از خلیج‌فارس جدا نشده است.

وی همچنین اطلس بنادر را دارای نگاهی عمومی به تمدن ایرانی دانست و آن را طرحی برای صیانت از تمدن ایرانی در جهان قلمداد کرد.

در بخش پایانی مراسم هدایایی به رسم یادبود به اساتید اهدا شد.

یک دیدگاه